VZW GOED GEVOEL

 

SAMEN OP DE BRES VOOR EEN MENSWAARDIGE SAMENLEVING WAARIN IEDEREEN MEETELT

VISIE, MISSIE EN PRAKTIJK VAN VZW GOED GEVOEL

 

 

21-04-2010

 

 

 

Inhoud

VZW GOED GEVOEL: SAMEN OP DE BRES VOOR EEN MENSWAARDIGE SAMENLEVING WAARIN IEDEREEN MEETELT
1.      VZW GOED GEVOEL: VISIE EN MISSIE
1.1.       DE VELE FACETTEN VAN ARMOEDE
1.2.       VZW GOED GEVOEL BESTRIJDT ARMOEDE OP MEERDERE NIVEAUS
1.3.       KERNMISSIE
2.      VAN VISIE EN MISSIE NAAR PRAKTIJK
2.1.       STRATEGISCHE DOELSTELLINGEN
2.2.       WERKING EN OPERATIONELE DOELSTELLINGEN
3.      NOODZAKELIJKE RANDVOORWAARDEN
3.1.       FINANCIËLE RANDVOORWAARDEN
3.2.       LOGISTIEKE RANDVOORWAARDEN

 

VZW GOED GEVOEL: SAMEN OP DE BRES VOOR EEN MENSWAARDIGE SAMENLEVING WAARIN IEDEREEN MEETELT

 

 

Mee de spil vormen van de armoedebestrijding in Lier en directe omgeving om te komen tot een menswaardige samenleving waarin iedereen meetelt: die ambitie tracht vzw Goed Gevoel elke dag opnieuw met veel overtuiging waar te maken. Wie armoede doelgericht wil bestrijden, moet zich sterk bewust zijn van wat armoede is. Een vanzelfsprekendheid is dit niet: armoede vertoont immers vele facetten en situeert zich op vele domeinen.

Samen met mensen die leven in armoede startte vzw Goed Gevoel daarom een proces op om tot een gezamenlijk gedragen visie op armoede te komen. We bogen ons samen over onze kijk op armoedebestrijding, maar zochten ook naar wegen om armoede draaglijk te maken voor mensen die ermee geconfronteerd worden. Dat proces mondde uit in onderstaande visie, die de inspiratiebron (zij het geen keurslijf) vormt voor de verdere uitbouw van onze werking: we toetsen er al onze huidige en toekomstige activiteiten en plannen voortdurend aan af.

 

VZW GOED GEVOEL: VISIE EN MISSIE

DE VELE FACETTEN VAN ARMOEDE

 

In België kampt ca. 15% van de bevolking – 1 persoon op 7 dus of ruim 1,5 miljoen mensen – met een verhoogd armoederisico. Dat betekent concreet dat deze immense groep mensen niet beschikt over een inkomen van € 878 per maand (of € 10.540 per jaar) voor een alleenstaande en € 1.845 € per maand (of € 22.134 per jaar) voor een huishouden bestaande uit twee volwassenen en twee kinderen. Deze cijfers vertonen helaas geen positieve trendbreuk met het verleden, wel integendeel: steeds meer mensen (m.n. ca. 340.000 landgenoten) kampen met schuldoverlast, zien zich genoodzaakt een beroep te doen op voedselbedeling (hun aantal steeg voor het veertiende jaar op rij tot 108.100 personen in 2007), voor ca. 200 gezinnen per week dreigt op de private huurmarkt in Vlaanderen een uithuiszetting als gevolg van betalingsmoeilijkheden, ca. 75.000 Vlaamse gezinnen werden in 2008  door hun energieleverancier gedropt omdat ze hun torenhoge energiefacturen niet langer konden betalen enz. De situatie is met andere woorden schrijnend en laat zich ook in onze stad elke dag opnieuw heel sterk gevoelen.

De deelnemers aan dit visieproces hanteerden als uitgangspunt volgende definitie van armoede: “Armoede is een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over meerdere gebieden van het individuele en collectieve bestaan. Het scheidt de armen van de algemeen aanvaarde leefpatronen van de samenleving. Deze kloof kunnen ze niet op eigen kracht overbruggen”.

We nemen de verschillende aspecten van deze definitie kort onder de loep:

 

  • Armoede is een netwerk van sociale uitsluiting dat zich uitstrekt over meerdere gebieden van het individuele en collectieve bestaan.

 

Hoewel financiële kopzorgen inherent verbonden zijn aan de armoederealiteit, zijn aan die realiteit steevast ook andere vormen van uitsluiting verbonden. Wie leeft in armoede woont vaak in een ongezonde woning met onvoldoende comfort waarvoor dikwijls nochtans een (te) hoge prijs moet betaald worden. Vaak omdat ze vanaf jonge leeftijd leerachterstand oplopen, boeken kinderen uit arme gezinnen minder goede schoolresultaten in vergelijking met kinderen uit kansrijkere gezinnen. Mensen in armoede vinden minder makkelijk werk en krijgen ook minder makkelijk toegang tot de betere jobs waarvoor een hoger loon wordt betaald. Mensen in armoede nemen minder deel aan het culturele en aan het verenigingsleven en ervaren dit als een groot gemis. Hun vrienden- en kennissenkring is vaak kleiner dan gemiddeld en bestaat dikwijls ook uit mensen die het zelf moeilijk hebben in het leven: vooruitgeholpen worden door vrienden of kennissen is dan minder vanzelfsprekend.

Het spreekt voor zich dat de achterstelling in al deze levensdomeinen nauw verweven is. Wie van jongs af aan mindere schoolprestaties behaalt, zal later minder kansen hebben op het vinden van een zelfgekozen en goedbetaalde job. Wie moet leven van een uitkering of een laagbetaalde job uitoefent, kan zich vaak maar moeilijk een kwaliteitsvolle woning veroorloven. En ga zo maar door.

  • Het scheidt de armen van de algemeen aanvaarde leefpatronen van de samenleving.

 

Armoede los je niet op door mensen enkel een dak boven het hoofd te bieden of voldoende voedsel te geven. Hoewel deze basisbehoeften voor elke mens onontbeerlijk zijn, hebben mensen recht op meer dan dat alleen: iedereen moet kunnen deelnemen aan wat in onze samenleving van vandaag als ‘normaal’ wordt beschouwd. Dus ook het recht op energie, op cultuur enz. moet aan iedereen kunnen gegarandeerd worden.

  • Deze kloof kunnen ze niet op eigen kracht overbruggen.

 

Niemand kiest voor een leven in armoede. Onze samenleving investeert in armoedebestrijding, maar ondanks alle inspanningen blijkt en blijft het voor vele mensen in armoede bijzonder moeilijk om de bestaande kloof op eigen houtje te overbruggen. Mensen in armoede hebben hiervoor hulp nodig: hulp die er in de eerste plaats op gericht is mensen sterker te maken zodat ze zelf in staat zijn om te evolueren naar een menswaardige plek in onze samenleving  (empowerment). Vzw Goed Gevoel is één van de vele organisaties die deze steun wil bieden, daartoe kan rekenen op steun van de (lokale) overheid en beschikt over de kennis en ervaring om die steun zo doelgericht mogelijk te verlenen.

Vzw Goed Gevoel richt zich niet alleen op mensen die leven in armoede zoals die vervat worden door bovenstaande definitie, maar ook op andere groepen in onze lokale samenleving die sociaal worden uitgesloten: ook sociaal geïsoleerde bejaarden, ex-gedetineerden,gezinnen die in de asielprocedure zitten of illegaal in ons land verblijven, mensen die kampen met een drugsverslaving enz. trachten we zo goed als maar mogelijk verder te helpen. Door hen nestwarmte en materiële steun in de vorm van voedsel aan te bieden, maar ook door gerichte hulpverlening in te schakelen wanneer dat nodig is.    

 

VZW GOED GEVOEL BESTRIJDT ARMOEDE OP MEERDERE NIVEAUS

 

Armoede is dus een ingewikkeld kluwen van sociale uitsluitingen. Het hoofd breken over een geïsoleerde wondermaatregel om armoede weg te werken, is verspilde energie: armoede is een bij uitstek hardnekkig fenomeen (dat binnen een gezin vaak vele generaties verder woekert) dat op meerdere fronten moet bestreden worden. Op elk van deze fronten wil vzw Goed Gevoel meer dan haar steentje bijdragen.

  • Armoede bestrijden op het niveau van de hele samenleving.

 

We leven in een complexe samenleving die zo is georganiseerd dat je van bij de start op alle terreinen mee moet kunnen om volledig te slagen en door de samenleving ten volle gewaardeerd te worden (bv. in de vorm van een goed loon, maar net zo goed in de vorm van het krijgen van regelmatige schouderklopjes enz.). Dat model (waarvan ook onze economie doordrongen is) is heel sterk gebaseerd op de middenklassencultuur: zeker voor mensen in armoede – die vaak al van bij het begin van hun leven worstelen met allerhande problemen en fundamentele achterstelling – ligt de lat binnen dit model zo hoog dat ‘falen’ in de hand wordt gewerkt. Zo blijven mensen leven in armoede en komen er ook altijd opnieuw mensen in armoede bij. De (lokale en bovenlokale) overheid draagt een grote verantwoordelijkheid om een halt toe te roepen aan deze negatieve spiraal.

Als we er van uitgaan dat het bestaan van armoede een gevolg is van een samenleving die mensen uitsluit, dan moet armoede in de eerste plaats ook op het niveau van de samenleving worden aangepakt. Dat is een kerntaak voor de overheden in ons land: zij moeten maatregelen nemen om – in partnerschap met armoedeorganisaties en mensen die leven in armoede zelf – armoede op structurele wijze weg te werken. Een overheid die actie wil ondernemen om de armoedespiraal te doorbreken, zal in vzw Goed Gevoel een bereidwillige partner vinden: zo helpen we graag actief mee aan sociale beleidsmaatregelen die tot een zo effectief mogelijk resultaat kunnen leiden. Maar net zo goed zullen we vanuit onze vzw de overheid – maar ook de ruimere samenleving – blijvend wakker schudden, bewustmaken en aanmanen tot actie om de blijvende onrechtvaardigheid die armoede is met alle middelen te bestrijden. Niet voor niets bestempelen we onze eigen werking als ‘noodhulp onder protest’.

Om die signaalfunctie waar te maken, werkt vzw Goed Gevoel overtuigd samen met partnerorganisaties die in Lier en directe omgeving actief zijn: enkel samen staan we sterk. Zo willen we o.a. via de opmaak van een Liers ‘jaarverslag van de armoede’ telkens opnieuw beleidssuggesties leveren, aan armoede gerelateerde thema’s op de politieke en maatschappelijke agenda zetten, de brede bevolking blijvend sensibiliseren over armoedeonrecht, acties van partnerorganisaties ondersteunen.

 

  • Armoede bestrijden op het niveau van de organisaties en de diensten.

Vzw Goed Gevoel en andere armoedeorganisaties willen zich niet enkel focussen op het grote verhaal van de samenleving. Want armoede is een realiteit die zich ook in het dagelijkse leven heel sterk weerspiegelt. Mensen in armoede ervaren op veel verschillende plaatsen waar ze komen vormen van uitsluiting: op school, in bedrijven, binnen verenigingen, bij de administratie, in de buurt enz. Ze voelen er zich niet welkom, verstaan er (soms letterlijk, vaak ook figuurlijk) de taal niet, voelen er zich met te weinig respect behandeld. Zo groeit – vaak onbewust – de kloof tussen mensen in armoede en de rest van de samenleving. Mensen in armoede nemen daardoor steeds minder deel aan het sociale leven wat hun armoede situatie bestendigt en zelfs versterkt.

Ook op het niveau van de organisaties en de diensten wil vzw Goed Gevoel door haar werking mee het verschil maken. Daartoe dienen we zelf sterk in de schoenen te (blijven) staan: we hebben daarom aandacht voor diverse leerprocessen van het eigen personeel en van de vrijwilligers en willen ons blijvend informeren over evoluties inzake armoede en armoedebestrijding. Maar bovenal willen we met vzw Goed Gevoel ook zelf het goede voorbeeld geven: we doen er alles aan om verder uit te groeien tot een empowerende organisatie waar mensen die leven in armoede en andere mensen die maatschappelijk uitgesloten worden niet enkel de kans krijgen om zichzelf te zijn en op krachten te komen, maar ook om via het opdoen van specifieke kennis en bredere vaardigheden actief te werken aan het verwerven hun grondrechten en zo hun leven zelf op sporen te zetten. Die fundamentele focus op empowerment uit zich binnen vzw Goed Gevoel onder meer in het opzetten van een doorgedreven participatiestructuur waarbij bezoekers en vrijwilligers zoveel als mogelijk betrokken worden bij het permanente groeiproces van onze organisatie.

Vzw Goed Gevoel kijkt bewust ook verder dan de grenzen van de eigen organisatie. Want expertiseopbouw over armoede is een veeleisend proces waarbij uitwisseling van kennis en ervaringen tussen diverse organisaties een cruciale succesfactor vormt. Waar nodig en nuttig is vzw Goed Gevoel dan ook graag bereid om bijvoorbeeld organisaties en diensten die met mensen in armoede aan de slag willen via vorming, overleg enz. wegwijs te maken en op die manier de opgebouwde expertise te delen met anderen. En zijn we zelf ook graag bereid om ons in te schakelen in netwerken die de samenwerking tussen sociale organisaties – en daardoor uiteraard de maatschappelijk meest kwetsbare groepen – in Lier en omgeving ten goede komen. Want net in die samenwerking tussen diverse sociale organisaties schuilt de kracht om maatschappelijk kwetsbare personen en gezinnen in Lier en omgeving zo gericht mogelijk verder te helpen: mensen hebben het gevoel bij welzijnswerkers over de organisaties heen terecht te kunnen met hun problemen, waarna de welzijnswerkers zelf zorgen voor doorstroming van informatie, inschakeling van hulpverlening op maat enz. Zowel het sociaal restaurant als de sociale kruidenier doen voor tal van andere sociale organisaties daarbij dienst als een vindplaats van maatschappelijk kwetsbare groepen uit onze lokale samenleving.

 

  • Armoede bestrijden op het niveau van de arme zelf.

 

Armoede is zelden de schuld van de persoon in kwestie alleen. Iedere mens wil immers een menswaardig leven leiden en zal dan ook al zijn mogelijkheden gebruiken om dit te bereiken. Maar mensen in armoede beschikken vaak niet over de nodige middelen en hefbomen om dat doel te realiseren (een tekort aan scholing, een wankele gezondheid, te weinig financiële armslag enz.). Wie armoede helpt bestrijden, tracht mensen in armoede daarom bij te staan in hun persoonlijke groei. Door die persoonlijke groei beginnen mensen in armoede te geloven in het eigen kunnen en vinden ze de kracht om aan hun eigen benaderde situatie te willen werken. Ze verwerven inzicht in die eigen situatie en leren anderen mobiliseren om mee te werken aan de verbetering ervan. Door persoonlijke groei leren mensen in armoede ook deelnemen aan brede(re) sociale verbanden wat hen wapent om zich een weg uit de armoede te bevechten.

Natuurlijk wil vzw Goed Gevoel via het sociaal restaurant en de sociale kruidenier ook mensen in armoede toegang verschaffen tot gezonde en evenwichtige voeding aan een betaalbare prijs: enkel wanneer niet alle energie van mensen moet vloeien naar het dagelijkse overleven, kunnen ze de innerlijke kracht vinden om alles in het werk te stellen om hun armoedesituatie te ontstijgen. Daarom ook bieden we zoveel als mogelijk mensen die zich in een maatschappelijk kwetsbare situatie bevinden de kans om vrijwilligerswerk te leveren voor het sociaal restaurant of de sociale kruidenier. Dat vrijwilligerswerk – waarbinnen we ook begripvol omgaan met situaties waarbij al eens fouten worden gemaakt – is steeds maatgericht afgestemd op de wensen, noden en mogelijkheden van de persoon in kwestie. Vaak kan het een opstap vormen naar vrijwilligerswerk en/of betaalde arbeid buiten onze eigen organisatie. Maar net zo goed aanvaarden we dat niet iedereen de kracht bezit om vrijwilligerswerk te leveren.

Gezonde en betaalbare voeding vormt niet alleen een doel, maar net zo goed een middel om armoede te bestrijden. Het sociaal restaurant en de sociale kruidenier willen mensen in armoede ook een veilige plek bieden waarbinnen ze zich deel van het geheel kunnen voelen, een veilige plek van waaruit ze ook de stap naar buiten durven en kunnen zetten. Binnen vzw Goed Gevoel moeten mensen in armoede zichzelf kunnen zijn en moeten ze voortdurend uitgenodigd worden om zich maatschappelijk nuttig te maken. In eerst instantie voor elkaar, later – als het ook maar even kan – voor de ruimere samenleving.

Mensen in armoede die zich betrokken voelen bij vzw Goed Gevoel, geven zelf aan hoe belangrijk ze het bestaan van die veilige plek wel vinden. In het sociaal restaurant en de sociale kruidenier vinden ze altijd wel een luisterend iemand (of die nu zelf worstelt met armoede of net niet) die oor heeft naar hun problemen en hun verder tracht te helpen. Een warm onthaal (zeg maar een kwalitatief luisterend oor waarbij we bezoekers trachten te doorgronden en waar mogelijk verder te helpen, soms ook via het inschakelen van dienstverlenende instanties) – ook voor nieuwe bezoekers – moet dan ook altijd een prioriteit vormen. Het beste uit mensen (bezoekers en vrijwilligers) naar boven halen, vormt voor vzw Goed Gevoel een voortdurende uitdaging: op die manier leren mensen in armoede zich goed voelen in hun vel en vinden ze de kracht om werk te maken van hun soms uitzichtloze situatie. Via het sociaal restaurant en de sociale kruidenier ontmoeten bezoekers niet alleen welzijnswerkers die hen gericht verder kunnen helpen met problemen waarmee ze kampen, maar ontmoeten ze ook andere bezoekers waardoor hun sociaal netwerk verbreedt: ook dat beschouwen als een essentiële functie van vzw Goed Gevoel.

Vzw Goed Gevoel wil het sociaal restaurant en de sociale kruidenier daarom ook breder bekendmaken: niet alleen om voortdurend nieuwe mensen in armoede te betrekken bij haar werking, maar ook mensen die niet leven in armoede nauwer te betrekken bij de organisatie. Mensen in armoede kunnen zich immers optrekken aan contacten met mensen die niet in een armoedesituatie vertoeven en omgekeerd leren mensen die niet leven in armoede door dergelijke vormen van contact zich inleven in de wereld van mensen in armoede (ervaringen die ze dan vervolgens kunnen meenemen naar de organisaties en diensten waarin ze werken of actief zijn, zodat ook die organisaties en diensten hun werking durven verbreden om zo ook mensen die leven in armoede er volwaardig deel van te laten uitmaken).

Tot slot: vzw Goed Gevoel draagt waarden zoals wederzijds respect, warme genegenheid, mildheid en gelijkwaardigheid hoog in het vaandel. Iedereen is er welkom, al verwachten we dat iedereen oog heeft voor de anderen en een actieve openheid opbouwt. Vzw Goed Gevoel biedt iedereen die bij zijn werking betrokken is voortdurend kansen op zowel bridging als bonding:  we trachten binnen en tussen de diverse geledingen van onze werking een sterk groepsgevoel te ontwikkelen dat het noodzakelijke fundament vormt om van daaruit in interactie te treden met andere groepen in de samenleving.  Het is binnen dit kader dat het sociaal restaurant en de sociale kruidenier mensen in armoede niet alleen voorzien van gezonde en betaalbare voeding, maar hen ook het veilige nest bieden van waaruit ze zich kunnen sterken, enerzijds om alle problemen waarmee ze te kampen hebben ook effectief te bestrijden en anderzijds om via ontmoeting hun sociale netwerk uit te breiden met alle positieve gevolgen die daaraan verbonden zijn.

 

KERNMISSIE

 

Bovenstaande visie goten we in een kernmissie voor vzw Goed Gevoel:

Vzw Goed Gevoel verenigt in haar sociale kruidenier 't Hofke en sociaal restaurant Kome Nete mensen in armoede, vrijwilligers en werknemers om armoede in Lier en omliggende gemeenten te bestrijden. Samen met de partnerorganisaties creëren we een ontmoetingsruimte waar mensen contacten opbouwen, hun netwerk verbreden en kansen tot ontplooiing vinden. We verspreiden signalen over de structurele oorzaken van armoede. Basisproducten en betaalbare, gezonde voeding aanbieden vormt het fundament van onze werking.

 

VAN VISIE EN MISSIE NAAR PRAKTIJK

 

Uiteraard tracht vzw Goed Gevoel – met al het menselijke en financiële kapitaal dat het daartoe ter beschikking heeft – deze visie en missie zo sterk als mogelijk om te zetten in de praktijkwerking van elke dag. We vertaalden onze missie dan ook in een viertal strategische doelstellingen waaruit een zestal operationele doelstellingen voortvloeiden die de vertaling vormen van visie en missie naar de werking in de praktijk.

STRATEGISCHE DOELSTELLINGEN

 

  • We bieden materiële ondersteuning aan – in de eerste plaats onder de vorm van gezonde en betaalbare voeding – om het leven in armoede draaglijk te houden.
  • We bieden aan gezinnen die leven in armoede en andere maatschappelijk kwetsbare groepen uit onze lokale samenleving die sociaal uitgesloten zijn een veilige plek waar ze zich welkom voelen, waar ze via ontmoeting hun sociale netwerk kunnen verbreden en waar ze via samenwerking met andere sociale diensten en organisaties een beroep kunnen doen op gerichte hulpverlening.
  • We bieden bezoekers, vrijwilligers en personeelsleden van het sociaal restaurant en de sociale kruidenier voortdurend kansen tot persoonlijke groei.
  • Samen met sociale partnerorganisaties en in voortdurende samenspraak met mensen in armoede zelf zetten we de structurele oorzaken van armoede in de verf ten aanzien van beleidsmakers en de publieke opinie en ijveren we samen voor doorgedreven armoedebestrijding.

 

 

 

WERKING EN OPERATIONELE DOELSTELLINGEN

  • Het team van personeel en vrijwilligers bereidt gezonde en betaalbare maaltijden voor de bezoekers van het sociaal restaurant Kome Nete.

 

Het sociaal restaurant en de sociale kruidenier vormen samen de evenwaardige peilers van vzw Goed Gevoel. In het sociaal restaurant bereidt een team van personeel en vrijwilligers elke maandagavond, woensdagmiddag en donderdagavond een volwaardige, gezonde, evenwichtige en uiteraard ook betaalbare maaltijd (soep, hoofdgerecht en dessert) voor de vele bezoekers. Daarnaast worden doorheen het jaar – vaak in goede samenwerking met sociale partnerorganisaties – tal van feesten en activiteiten (de jaarlijkse barbecue, de mosselweek, het dienstverleningsmarktje Coupe Amusé, de Week van de Smaak, het Sinterklaasfeest en het kerstfeest) georganiseerd die steeds op veel bijval van bezoekers (én ondersteuning van vrijwilligers) kunnen rekenen.

In totaal werden in 2009 ruim 7000 maaltijden bereid, waaronder ruim 5000 maaltijden voor houders van een Gomor-pas. De volgende jaren willen we dit aantal minstens op peil houden en liefst nog doen stijgen. Het systeem van gedifferentieerde prijzen (houders van een Gomor-pas versus bezoekers met meer financiële armslag) wordt aangehouden. De prijzen worden zo laag als mogelijk gehouden om de betaalbaarheid blijvend te garanderen, daarbij weliswaar ook rekening houdend met prijsevoluties van o.a. voedingswaren en met de financiële draagkracht van de vzw.

Het overgrote deel van zijn financiële middelen verkrijgt vzw Goed Gevoel van het stadsbestuur van Lier: het is dan ook niet meer dan logisch dat de laagste prijscategorieën voorbehouden blijven voor maatschappelijk kwetsbare gezinnen uit onze eigen stad. Toch vinden ook maatschappelijk kwetsbare gezinnen uit omliggende gemeenten steeds vaker de weg naar het sociaal restaurant en/of de sociale kruidnier. Met het OCMW van Nijlen werd daarom een samenwerkingsovereenkomst gesloten om ook maatschappelijk kwetsbare gezinnen uit deze gemeente te kunnen laten genieten van het voordeeltarief in het sociaal restaurant. Ook met OCMW’s uit andere gemeenten (Lint, Berlaar) worden de gesprekken hierover verder gezet. Met het OCMW van Lint wordt niet alleen gesproken over het sociaal restaurant, maar ook over de sociale kruidenier. Ook de OCMW’s van Herenthout en Hulsthout betonen interesse in een samenwerkingsovereenkomst om maatschappelijk kwetsbare gezinnen uit hun gemeente mee te kunnen laten genieten van het aanbod van de sociale kruidenier.

 

  • De sociale kruidenier ’t Hofke stelt aan de maatschappelijk meest kwetsbare gezinnen essentiële voedings- en huishoudproducten ter beschikking  aan een zeer betaalbare prijs.

 

Elke eerste en derde woensdagnamiddag van de maand en elke tweede en vierde donderdagnamiddag van de maand opent de sociale kruidenier van vzw Gevoel – die geschraagd wordt door een erg geëngageerde groep van een zeventiental vrijwilligers – de deuren. Het doel is om aan de maatschappelijk meest kwetsbare gezinnen (€ 50 leefgeld per week voor alleenstaanden; € 100 leefgeld per week voor gezinnen; € 25 euro per persoon ten laste) een voldoende, gezond en gevarieerd aanbod van basisproducten te kunnen leveren aan een voor hen betaalbare prijs. Enerzijds is er een afdeling gratis producten (producten van de EU, producten afkomstig van de voedselbank Antwerpen, groenten van de Mechelse tuinbouwveiling, brood en occasionele aanbiedingen door leveranciers en particulieren), anderzijds een afdeling betalende producten (hygiëneproducten en basisproducten die worden aangekocht om het aanbod voldoende te variëren) waar de verkoopprijs momenteel om en bij de 80% van de aankoopprijs bedraagt (doel is om dit percentage op termijn te kunnen drukken tot 40%). De verkoop van kleding wordt in 2010 – wegens plaatsgebrek, maar ook gezien het gebrek aan interesse in verhouding tot de inspanningen die dit vergt – stopgezet. 

In 2009 werden via het OCMW van Lier 179 gezinnen – samen bestaande uit 393 gezinsleden – doorverwezen naar de sociale kruidenier van vzw Goed Gevoel. De sociale kruidenier bereikt gemiddeld 75 gezinnen, waarvan een vaste kern van 30% die al jaar en dag gebruik maakt van het aanbod (over de periodes van gebruik zal in 2010 overigens overleg plaatsvinden met het OCMW). Het verloop is groot (gemiddeld tien nieuwe aanvragen per maand), maar het aantal bezoekers stijgt niet. De doelgroep bestaat meer en meer uit jongeren en mensen van allochtone origine. Alles samen werden in 2009 2600 bezoeken afgelegd aan de sociale kruidenier.

Vzw Goed Gevoel verzet zich tegen het principe van gratis voedselbedeling: mensen die leven in armoede worden er a.h.w. door gedwongen om voortdurend hun handen open te houden in de hoop een aalmoes te ontvangen, wat voor ons een aanslag op hun waardigheid betekent en mensen in armoede de mogelijkheid ontneemt om deel te nemen aan het gewone maatschappelijke leven. Hoewel we in de praktijk voorlopig nog genoodzaakt zijn om gedeeltelijk mee te stappen in het verhaal van gratis voedselbedeling (de producten van de Voedselbanken van Antwerpen, Mechelen Turnhout noch de producten van de EU mogen van deze organisaties immers verkocht worden, zelfs niet aan minimumprijzen), strookt dit niet met onze toekomstvisie. De ook in Lier en omgeving reëel aanwezige extreme armoede dwingt ons echter om voorlopig verder te roeien met de riemen die we hebben: we betitelen de werking van ’t Hofke dan ook geregeld als ‘noodhulp onder protest’.

De – buiten onze wil om – onvolmaakte situatie van vandaag vormt meteen ook de stimulans om alternatieven voor de toekomst te ontwikkelen. Samen met een aantal andere sociale kruideniers in Vlaanderen – en met inhoudelijke ondersteuning van de Antwerpse organisatie Levanto – zal mede onder impuls van ’t Hofke in 2010 de vzw Sociale Kruideniers Vlaanderen opgericht worden van waaruit sociale kruideniers met een gelijkaardige visie als deze van ’t Hofke samen een kwaliteitslabel zullen ontwikkelen voor sociale kruideniers in Vlaanderen. De vzw Sociale Kruideniers Vlaanderen zal ook lobbywerk verrichten om bijvoorbeeld het verkopen van producten van de Voedselbanken of de EU mogelijk  te maken (wat de Voedselbanken betreft is dit in andere provincies overigens nu reeds het geval) of om gezamenlijke standpunten in te nemen over de verkoop van vervallen producten. Er zal dankzij de vzw Sociale Kruideniers Vlaanderen ook kunnen samengewerkt worden op het vlak van logistiek (aankoop en distributie).

 

  • Vzw Goed Gevoel biedt aan bezoekers, vrijwilligers en personeelsleden voortdurend kansen op persoonlijke groei.

Een voortdurende nadruk op empowerment (en dat in een sfeer waarbinnen het maken van fouten niet onverbiddelijk wordt afgestraft, maar waarbinnen mensen voortdurend (nieuwe) kansen worden aangeboden) met het oog op persoonlijke groei van bezoekers, vrijwilligers en doelgroepwerknemers: het vormt de rode draad doorheen de visie en concrete werking van zowel het sociaal restaurant als de sociale kruidenier.

Vzw Goed Gevoel biedt iedereen die bij zijn werking betrokken is voortdurend kansen op zowel bridging als bonding. Onder meer via het opzetten van een stevige participatiestructuur (die geworteld moet zijn in een vanzelfsprekende interne participatiecultuur) trachten binnen en tussen de diverse geledingen van onze werking een sterk groepsgevoel te ontwikkelen van waaruit mensen de kracht putten om ook met andere groepen in contact te treden: leden van de Raad van Bestuur organiseren in samenspraak met de coördinator op geregelde tijdstippen grondig overleg met bezoekers, vrijwilligers, doelgroepwerknemers en partnerorganisaties; via allerhande werkgroepen worden mensen binnen onze vzw uitgenodigd om voortdurend mee vorm te geven aan zowel de visie als concrete werking van de organisatie; met grote regelmaat worden zowel in de schoot van het sociaal restaurant als van de sociale kruidenier overleg gepleegd tussen de coördinator van de vzw en de vele vrijwilligers die mee de spil uitmaken van onze organisatie; enz. We besteden ook meer en meer aandacht aan allerhande vormingsactiviteiten (in de brede betekenis van het woord), o.m. omtrent gezonde voeding, lekker en goedkoop koken, energiebesparing, doordacht omgaan met geld, enz.   

  • Het sociaal restaurant en de sociale kruidenier bieden ruimte voor ontmoeting en netwerkverbreding.

 

Enerzijds de bereiding van gezonde en betaalbare maaltijden in het sociaal restaurant en anderzijds het ter beschikking stellen van essentiële voedings- en huishoudproducten in de sociale kruidenier: voor vzw Goed Gevoel vormen ze niet alleen een doel, maar tegelijk een middel om mensen die leven in armoede (en andere maatschappelijk kwetsbare groepen) samen te brengen. Die ontmoetingsfunctie vormt een essentieel onderdeel van de werking van zowel de werking van het sociaal restaurant als de werking van de sociale kruidenier: steeds besteden we aandacht aan een warm onthaal, aan het persoonlijk verhaal van bezoekers, aan ruimte tot netwerkverbreding, aan allerhande hulpvragen enz. Daartoe is onder meer ook de continuïteit van de werking van het sociaal restaurant en de sociale kruidenier van groot belang: we stelden dan ook alles in het werk (o.m. via afspraken met sociale partnerorganisaties) om te voorkomen dat het sociaal restaurant (bv. omwille van ziekte van één of meerdere personeelsleden) in de toekomst de deuren voor langere tijd nog zou moeten sluiten.

  • Vzw Goed Gevoelt werkt actief samen met en ondersteunt Lierse organisaties die vanuit een vergelijkbare maatschappelijke visie vertrekken.

 

De actieve samenwerking tussen tal van sociale organisaties en diensten in Lier betekent een grote meerwaarde voor de concrete armoedebestrijding.

Het sociaal team – waarin naast ’t Hofke en Kome Nete ook de welzijnsdienst, de jeugddienst, straathoekwerk, samenlevingsopbouw en d’ Amandelboom zijn vertegenwoordigd – komt (opnieuw) zeer geregeld samen en kunnen op die manier o.a. kort op de bal spelen (en dat op een gecoördineerde manier) wanneer zich probleemsituaties voordoen met personen of gezinnen die leven in armoede en/of met andere personen of gezinnen die maatschappelijk worden uitgesloten. Vanuit het sociaal team worden ook samen activiteiten georganiseerd, denk maar aan de jaarlijkse barbecue, de Coupe Amusée en het kerstfeest. Ook met sociale diensten en organisaties die geen deel uitmaken van het sociaal team wordt geregeld intensief samengewerkt.

Alle betrokken welzijnswerkers houden mede dankzij deze intense samenwerking binnen het sociaal team voortdurend een vinger aan de pols van maatschappelijk kwetsbare groepen in Lier en omgeving, wat hen in staat stelt om – elk vanuit zijn eigen invalshoek – op een zo doeltreffend mogelijke wijze de eigen job uit te oefenen (het sociaal restaurant en de sociale kruidenier doen voor partnerorganisaties daarbij ook dienst als vindplaats voor maatschappelijk kwetsbare groepen). Voor de volgende jaren wordt de ambitie opgevat om samen te werken omtrent de opmaak van een ‘Liers jaarverslag van de armoede en sociale uitsluiting’: zo kunnen zowel de beleidsmakers als de bredere publieke opinie voortdurend attent gemaakt worden op de aanwezige vormen van armoede en sociale uitsluiting in Lier en de evoluties op dat vlak, en kunnen ook gezamenlijke beleidsaanbevelingen de wereld ingestuurd worden. Vzw Goed Gevoel ondersteunt ook elk jaar de actie van sociale partnerorganisaties naar aanleiding van de Werelddag van verzet tegen extreme armoede, elk jaar op 17 oktober.

Naast het sociaal team neemt de coördinator van vzw Goed Gevoel ook actief deel aan de maandelijkse vergadering doelgroepparticipatie en aan de teamvergaderingen  van de welzijnsdienst van Stad Lier.

 

  • Vzw Goed Gevoel stelt een beperkt aantal mensen uit kansengroepen tewerk en biedt bezoekers ruimte voor vrijwilligerswerk.

Naast een coördinator stelt vzw Goed Gevoel ook een aantal zgn. doelgroepwerknemers tewerk (daarnaast stelt vzw Goed Gevoel ook een keukenverantwoordelijke tewerk, maar deze is sinds februari 2009 met ziekteverlof). In het verleden werd daartoe samengewerkt met het OCMW van Lier en het OCMW van Herentals (artikel 60-statuut). In 2009 werd vzw Goed Gevoel erkend als initiatief voor lokale diensteneconomie: via die weg worden voortaan 2 VTE doelgroepwerknemers (gespreid over drie doelgroepwerknemers) tewerkgesteld, in 2010 trachten we deze erkenning uit te breiden naar 3 VTE. Ook het vrijwilligerswerk bekleedt een centrale functie binnen vzw Goed Gevoel.

Vzw Goed Gevoel tracht zijn doelgroepwerknemers en vrijwilligers tal van leerkansen aan te reiken door hen een zo gevarieerd en maatgericht mogelijk takenpakket aan te bieden binnen zowel het sociaal restaurant als de sociale kruidenier en door zorg te dragen voor permanente coaching op maat van de persoon in kwestie. Doelgroepwerknemers en vrijwilligers leren binnen vzw Goed Gevoel samenwerken met elkaar en anderen, leren omgaan met structuur, scherpen hun vaardigheden aan en breiden deze uit enz. Doorgroeimogelijkheden naar het reguliere economische circuit vormt daarbij een permanent aandachtspunt.

 

NOODZAKELIJKE RANDVOORWAARDEN

‘Koken kost geld’, luidt een Vlaams gezegde dat ook op vzw Goed Gevoel geheel van toepassing is. Zowel de financiële als logistieke randvoorwaarden zijn voor onze organisatie van cruciaal belang om bovenstaande visie, missie en doelstellingen ook in de toekomst op een kwalitatieve manier te kunnen waarmaken en zo onze wezenlijke bijdrage te kunnen leveren aan de armoedebestrijding in Lier. We besluiten deze nota dan ook door beide randvoorwaarden kort, maar krachtig te benadrukken.

FINANCIËLE RANDVOORWAARDEN

2009 en 2010 waren en zijn twee scharnierjaren in de geschiedenis van de vzw Goed Gevoel. Met man en macht werden alle problemen waarmee de vzw te kampen had op een structurele en bovendien bij uitstek participatieve manier aangepakt: het enthousiasme over de huidige werking en de eensgezindheid over de toekomstvisie waren (en dat zowel op het niveau van bezoekers, vrijwilligers, personeelsleden, bestuurders als partnerorganisaties) wellicht nooit groter dan vandaag het geval is. Dat net in die omstandigheden het stadsbestuur van Lier besloot om de jaarlijkse toelage voor vzw Goed Gevoel te verminderen van 100.000 euro naar 90.000 euro, was voor alle betrokkenen van de organisatie een bittere pil om slikken. Toch heerst binnen vzw Goed Gevoel ook enig begrip voor de beslissing van het stadsbestuur: aan de wereldwijde financiële crisis en de gevolgen hiervan tot op het niveau van lokale besturen treft niemand in onze stad schuld; door een combinatie van voorzichtig beheer en toevallige omstandigheden (de langdurige ziekte van de keukenverantwoordelijke) kan de vzw bovendien beschikken over een voldoende reserve om een tijdelijke daling van de stadssubsidies zonder al te kwalijke gevolgen op te vangen.

Alles staat of valt evenwel met het tijdelijke karakter van deze daling: indien deze een structureel karakter zou vertonen, zal dit vzw Goed Gevoel – en daarmee ook de armoedebestrijding in Lier – binnen een erg korte termijn voor onoverkomelijke problemen plaatsen. Vandaar dat wij in 2010 hierover een overleg ten gronde plannen met het Lierse stadsbestuur.

De subsidies van Stad Lier ontslaan vzw Goed Gevoel overigens geenszins van de plicht om ook zelf actief op zoek te gaan naar bijkomende middelen. We deden dit al in het kader van de middelen voor lokale diensteneconomie. En blijven ook verder op zoek naar bijkomende subsidiëring van bovenlokale overheden, naar projectfinanciering van organisaties als de Koning Boudewijnstichting of initiatieven als de Fortis Foundation e.a., naar giften van bedrijven en organisaties uit Lier en omgeving enz.


  

LOGISTIEKE RANDVOORWAARDEN

De gebouwen waarin het sociaal restaurant en de sociale kruidenier zijn gevestigd zijn eigendom van Stad Lier. Hoewel we graag onze dankbaarheid ten aanzien van het stadsbestuur willen benadrukken voor het reeds jarenlange mogen gebruik maken van deze infrastructuur, plaatst deze ons sinds enige tijd voor een aantal structurele problemen:

    • Het medegebruik door de buurtwerking van vzw Den Hof zorgt soms voor moeilijkheden (die onder regie van de stad evenwel tot een minimum kunnen beperkt worden).
    • De infrastructuur kampt met een gebrek aan bureelruimte, wat problematisch is voor bv. het voeren van functioneringsgesprekken of andere gesprekken van vertrouwelijke aard.
    • Veruit het grootste infrastructurele probleem stelt zich voor de sociale kruidenier. De ruimte waarbinnen de sociale kruidenier dient te opereren is de benaming ‘sociale kruidenier’ eigenlijk onwaardig. Meer dan een kille stapelgarage waarin klanten één voor één dienen te worden binnengelaten om hun goederen op te halen, is er niet. Dit strookt geenszins met onze visie op de functie van een volwaardige en vooral ook menswaardige sociale kruidenier. Omwille van de slechte staat van het betreffende gebouw zal in juni 2010 ook het contract met de stad m.b.t. de stockageruimte op de pidpa-site opgezegd worden.
    • De steeds groeiende samenwerking tussen de diverse organisaties en diensten die in Lier met armoedebestrijding en andere vormen van sociale uitsluiting begaan zijn, zou ongetwijfeld nog versterkt kunnen worden indien deze partners ook geografisch in elkaars omgeving zouden kunnen worden gehuisvest.

   
Vzw Goed Gevoel zal in de loop van de komende maanden dan ook mee het voortouw nemen in het denkproces over de totstandkoming van een sociale campus in Lier. Het spreekt voor zich dat wij ook over deze noodzakelijke randvoorwaarde graag op korte termijn een grondig overleg willen plannen met het stadsbestuur van Lier.

Cijfers afkomstig uit de EU-SILC enquête 2007 (‘European Union – Statistics on Income and Living Conditions’) georganiseerd door de FOD Economie – Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie.

Mensen die leven in armoede en als klant vertrouwd zijn met de werking van het sociaal restaurant en/of de sociale kruidenier; vrijwilligers, personeelsleden en bestuurders van vzw Goed Gevoel; externe begeleiding door een kennispersoon van het Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen.

We vonden deze definitie bij de UA-onderzoeksgroep Oase die hiervoor een uitgebreide dialoog opzette met mensen in armoede.

De termen bridging en bonding leenden we van de familiale kapitaalstheorie van Bourdieu. Volgens Bourdieu heeft iedere mens ‘economisch’, ‘cultureel’ en ‘sociaal’ kapitaal. Dit kapitaal is ongelijk verdeeld. Personen in armoede scoren laag op deze drie kapitaalvormen. Vzw Goed Gevoel wil  het sociaal kapitaal van mensen in armoede versterken. Putnam maakt een belangrijk onderscheid tussen twee soorten van sociaal kapitaal: het ‘bonding’ en ‘bridging’ sociaal kapitaal. Het 'bonding kapitaal' is vooral gericht is op de versterking van een besloten groep, terwijl 'bridging kapitaal' leidt tot verbinding tussen mensen uit diverse groepen. Bridging kapitaal levert ‘zwakke banden’ op, terwijl bonding kapitaal leidt tot ‘sterke banden’. Mensen in armoede hebben, net als niet-armen, beide vormen van sociaal kapitaal nodig. Een eenzijdige versterking van het 'bonding kapitaal' mag dan wel leiden tot meer sociale cohesie, maar kan ook sociale uitsluiting in de hand werken.